2018 – Ανάπτυξη της επιμόρφωσης στη Συνθετική Ψυχοθεραπεία
Το 2018, αξιοποιώντας την εμπειρία που είχε συγκεντρωθεί από την έναρξη του προγράμματος το 2014, το E.I.C.P. προχώρησε στην περαιτέρω ανάπτυξη της επαγγελματικής επιμόρφωσης στη Συνθετική Ψυχοθεραπεία.
Το πρόγραμμα βασίστηκε σε ένα πολυθεωρητικό πλαίσιο που συνέδεε την ψυχοδυναμική, την ανθρωπιστική και προσωποκεντρική, τη γνωσιακή-συμπεριφορική, την υπαρξιακή και τη συστημική προσέγγιση. Στόχος δεν ήταν η απλή παράθεση διαφορετικών τεχνικών, αλλά η ανάπτυξη συνθετικής σκέψης και η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο διαφορετικές θεωρητικές οπτικές μπορούν να αξιοποιούνται με κριτήριο τις ανάγκες του ανθρώπου και τη δυναμική της θεραπευτικής σχέσης.
Η επιμόρφωση περιλάμβανε θεωρητική μελέτη, βιωματική μάθηση, ανάπτυξη εφαρμοσμένων δεξιοτήτων και αναστοχασμό. Η προσωπική εργασία και η εποπτεία αποτελούσαν διακριτές απαιτήσεις της συνολικής διαδρομής, συμβάλλοντας στην καλλιέργεια επαγγελματικής υπευθυνότητας και επίγνωσης των ορίων.
Η εμπειρία από την εφαρμογή του προγράμματος, η ανατροφοδότηση των εκπαιδευομένων και η συνεχής αξιολόγηση του περιεχομένου οδήγησαν σε διαδοχικές αναθεωρήσεις. Οι αλλαγές αυτές διαμόρφωσαν σταδιακά τη σύγχρονη δομή των εκπαιδευτικών κύκλων στη Συνθετική Ψυχοθεραπεία.
Κύρια Θέματα που Καλύπτονται:
- Συνθετική Ψυχοθεραπεία: Οι συμμετέχοντες θα εκπαιδευτούν στις αρχές και τεχνικές της συνθετικής ψυχοθεραπείας, η οποία συνδυάζει διαφορετικές θεραπευτικές προσεγγίσεις όπως η ανθρωποκεντρική, η γνωστικοσυμπεριφορική και η ψυχοδυναμική.
- Νευροεπιστήμες και Ψυχοθεραπεία: Θα διερευνηθούν οι τελευταίες εξελίξεις στον τομέα των νευροεπιστημών και η εφαρμογή τους στην κλινική ψυχοθεραπεία. Οι συμμετέχοντες θα μάθουν πώς η κατανόηση της νευρολογικής και βιοχημικής βάσης της συμπεριφοράς μπορεί να ενισχύσει τη θεραπευτική διαδικασία.
- Βιοκοινωνικό Μοντέλο και Ψυχοθεραπεία: Θα εξεταστεί η σημασία των κοινωνικών και περιβαλλοντικών παραγόντων στην ψυχική υγεία και την ανάκαμψη από ψυχολογικές διαταραχές. Οι συμμετέχοντες θα μάθουν πώς να ενσωματώσουν τις κοινωνικές πτυχές στην αξιολόγηση και τη θεραπεία των πελατών τους.
- Εφαρμογή στην Κλινική Πράξη: Μέσω πρακτικών ασκήσεων, περιπτώσεων μελέτης και ρόλων, καθώς και ομαδικών συζητήσεων, οι συμμετέχοντες θα αποκτήσουν πρακτικές δεξιότητες για την αποτελεσματική εφαρμογή των νέων γνώσεων και τεχνικών στην κλινική πράξη.
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ
Η τάση προς τη σύνθεση των θεωριών
Κατά το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, ολοένα περισσότεροι επαγγελματίες άρχισαν να απομακρύνονται από την αποκλειστική προσήλωση σε μία μόνο ψυχοθεραπευτική σχολή. Έρευνες σε διαφορετικές περιόδους και επαγγελματικές ομάδες κατέγραψαν τη σταδιακή ενίσχυση του εκλεκτισμού και της θεωρητικής σύνθεσης, χωρίς όμως η εξέλιξη αυτή να είναι απολύτως γραμμική ή ομοιόμορφη.
Χαρακτηριστική είναι η έρευνα των Hollanders και McLeod (1999), στην οποία συμμετείχαν περισσότεροι από 300 σύμβουλοι και ψυχοθεραπευτές στη Μεγάλη Βρετανία. Περίπου το 87% των συμμετεχόντων ανέφερε ότι η επαγγελματική του πρακτική επηρεαζόταν από περισσότερες από μία θεωρητικές κατευθύνσεις. Το εύρημα αυτό ανέδειξε τη δυσκολία περιγραφής της σύγχρονης ψυχοθεραπευτικής εργασίας μέσα από μία και μοναδική θεωρητική ταυτότητα.
Εκλεκτισμός και θεωρητική σύνθεση
Ο εκλεκτισμός και η σύνθεση αποτελούν συγγενείς αλλά όχι ταυτόσημες έννοιες.
Ο τεχνικός εκλεκτισμός αναφέρεται στην τεκμηριωμένη επιλογή μεθόδων και παρεμβάσεων από διαφορετικές προσεγγίσεις. Η επιλογή πραγματοποιείται με βάση τις ανάγκες, τους στόχους και τα χαρακτηριστικά του θεραπευομένου, τα διαθέσιμα ερευνητικά δεδομένα και την επαγγελματική επάρκεια του θεραπευτή.
Η θεωρητική σύνθεση αποτελεί ένα περισσότερο απαιτητικό εγχείρημα. Επιδιώκει τη σύνδεση διαφορετικών θεωρητικών εννοιών σε ένα συνεκτικό πλαίσιο κατανόησης της ανθρώπινης εμπειρίας και της θεραπευτικής αλλαγής.
Ο συνθετικά προσανατολισμένος θεραπευτής δεν επιλέγει απλώς τις τεχνικές που προτιμά. Χρειάζεται να γνωρίζει τη θεωρητική προέλευση, τις ενδείξεις, τα όρια και τις πιθανές επιπτώσεις κάθε παρέμβασης και να μπορεί να αιτιολογεί τον τρόπο με τον οποίο αυτή εντάσσεται στη συνολική κατανόηση της θεραπευτικής διαδικασίας.
Διαφορετικοί δρόμοι προς τη σύνθεση
Η βιβλιογραφία περιγράφει διαφορετικές διαδρομές μέσα από τις οποίες μπορεί να επιτευχθεί η σύνθεση:
Θεωρητική σύνθεση: διαμόρφωση ενός νέου και συνεκτικού πλαισίου μέσα από τη σύνδεση διαφορετικών θεωριών.
Αφομοιωτική σύνθεση: διατήρηση μιας βασικής θεωρητικής κατεύθυνσης, η οποία εμπλουτίζεται με έννοιες και παρεμβάσεις από άλλες προσεγγίσεις.
Ανάπτυξη κοινής γλώσσας: αναζήτηση εννοιών που επιτρέπουν τον επιστημονικό διάλογο μεταξύ διαφορετικών ψυχοθεραπευτικών σχολών.
Αναγνώριση κοινών και υπερθεωρητικών παραγόντων: μελέτη στοιχείων που εμφανίζονται σε διαφορετικές προσεγγίσεις, όπως η θεραπευτική συμμαχία, η ενσυναίσθηση, η προσδοκία αλλαγής και τα στάδια της θεραπευτικής διαδικασίας.
Τεχνικός εκλεκτισμός: επιλογή συγκεκριμένων παρεμβάσεων από διαφορετικά μοντέλα, χωρίς να απαιτείται η πλήρης ενοποίηση των θεωριών από τις οποίες προέρχονται.
Ερευνητικά τεκμηριωμένη ανταπόκριση: αξιοποίηση των ερευνητικών δεδομένων για την επιλογή παρεμβάσεων που ανταποκρίνονται στις ανάγκες συγκεκριμένων ανθρώπων και θεραπευτικών συνθηκών.
Οι παραπάνω διαδρομές δεν είναι αμοιβαία αποκλειόμενες. Μπορούν να συνυπάρχουν, αρκεί η σύνδεσή τους να χαρακτηρίζεται από θεωρητική συνοχή, επιστημονική τεκμηρίωση και δεοντολογική υπευθυνότητα.
Η αξιολόγηση στη συνθετική προσέγγιση
Στη συνθετική ψυχοθεραπεία, η επιλογή του τρόπου εργασίας δεν προηγείται της κατανόησης του ανθρώπου. Βασίζεται σε μια συνεχή και συνεργατική διαδικασία αξιολόγησης, η οποία λαμβάνει υπόψη:
το αίτημα και τους θεραπευτικούς στόχους,
την προσωπική και σχεσιακή ιστορία,
τις ανάγκες, τις δυσκολίες και τα διαθέσιμα ψυχικά αποθέματα,
τον τρόπο με τον οποίο το άτομο νοηματοδοτεί την εμπειρία του,
το κοινωνικό και πολιτισμικό πλαίσιο,
τη θεραπευτική σχέση και την εξέλιξή της,
τα όρια και τις αρμοδιότητες του θεραπευτή.
Η συνθετική προσέγγιση δεν υποστηρίζει ότι μία παρέμβαση είναι κατάλληλη για όλους. Αντίθετα, προϋποθέτει συνεχή επανεκτίμηση, αναστοχασμό και προσαρμογή, χωρίς να χάνεται η συνοχή του θεραπευτικού πλαισίου.
Η συνθετική προσέγγιση στο E.I.C.P.
Στο E.I.C.P., η Συνθετική Ψυχοθεραπεία δεν αντιμετωπίζεται ως τυχαία συγκέντρωση θεωριών και τεχνικών. Αποτελεί οργανωμένο πλαίσιο επαγγελματικής επιμόρφωσης που συνδέει την ψυχοδυναμική, την ανθρωπιστική και προσωποκεντρική, τη γνωσιακή-συμπεριφορική, την υπαρξιακή και τη συστημική προσέγγιση.
Η σύνθεση βασίζεται στη σύνδεση θεωρίας, έρευνας και εφαρμοσμένης πρακτικής, με κεντρική θέση στη θεραπευτική σχέση, στον αναστοχασμό, στην εποπτεία και στην Ηθική και Επαγγελματική Δεοντολογία. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην κατανόηση του ανθρώπου μέσα στο κοινωνικό και πολιτισμικό του πλαίσιο, καθώς και στην ανάπτυξη της ικανότητας του επαγγελματία να αιτιολογεί τις επιλογές του και να αναγνωρίζει τα όρια της παρέμβασής του.
Ενδεικτική βιβλιογραφία
Barkham, M. (1992). Research on integrative and eclectic therapy. Στο W. Dryden (επιμ.), Integrative and Eclectic Therapy: A Handbook. Open University Press.
Hollanders, H., & McLeod, J. (1999). Theoretical orientation and reported practice: A survey of eclecticism among counsellors in Britain. British Journal of Guidance & Counselling, 27(3), 405–414.
Mahrer, A. R. (1989). The Integration of Psychotherapies: A Guide for Practicing Therapists. Human Sciences Press.
McLeod, J. (2005). Εισαγωγή στη Συμβουλευτική. Αθήνα: Μεταίχμιο.
Prochaska, J. O., & Norcross, J. C. (1983). Contemporary psychotherapists: A national survey of characteristics, practices, orientations, and attitudes. Psychotherapy, 20(2), 161–173.
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Σκοπός μας
Μαθησιακά αποτελέσματα
Με την ολοκλήρωση των εκπαιδευτικών κύκλων, οι συμμετέχοντες αναμένεται να μπορούν να:
- περιγράφουν τον ρόλο, τα όρια, τις αρμοδιότητες και τις δεοντολογικές ευθύνες του ψυχοθεραπευτή,
- διακρίνουν τις βασικές μορφές και τα διαφορετικά μοντέλα της Συνθετικής Ψυχοθεραπείας,
- συνδέουν έννοιες από διαφορετικές θεωρητικές προσεγγίσεις σε ένα συνεκτικό πλαίσιο κατανόησης,
- επιλέγουν επιστημονικά τεκμηριωμένες δεξιότητες και παρεμβάσεις, με βάση τις ανάγκες του θεραπευομένου και εντός των ορίων της επαγγελματικής τους επάρκειας,
- αναγνωρίζουν ενδείξεις ψυχοπαθολογίας ενηλίκων και να αξιολογούν πότε απαιτείται παραπομπή ή συνεργασία με άλλον επαγγελματία ψυχικής υγείας,
- αναλύουν συμπεριφορές και σχεσιακά μοτίβα μέσα από ψυχολογικές, διαπροσωπικές, κοινωνικές και πολιτισμικές διαστάσεις,
- συνεργάζονται υπεύθυνα με επαγγελματίες άλλων ειδικοτήτων, τηρώντας τα όρια των ρόλων και την αρχή της εμπιστευτικότητας,
- οργανώνουν το θεραπευτικό πλαίσιο και τη δομή των συνεδριών σύμφωνα με τις αρχές Ηθικής και Επαγγελματικής Δεοντολογίας,
- εξετάζουν κριτικά κοινωνικούς παράγοντες που επηρεάζουν την ψυχική υγεία, όπως το φύλο, οι ανισότητες, ο κοινωνικός αποκλεισμός, το στίγμα και η διαπολιτισμική εμπειρία,
- κατανοούν τις αναγκαίες προσαρμογές της θεραπευτικής εργασίας στα διαφορετικά στάδια της ζωής και να αναγνωρίζουν τα όρια της κατάρτισής τους.
Η εργασία με παιδιά, εφήβους ή άλλους πληθυσμούς με ιδιαίτερες ανάγκες προϋποθέτει κατάλληλη πρόσθετη επιμόρφωση, εποπτεία και συμμόρφωση με το ισχύον επαγγελματικό και νομικό πλαίσιο.
Κεντρικοί άξονες επιμόρφωσης
Το πρόγραμμα οργανώνεται γύρω από τους ακόλουθους άξονες:
- μελέτη των βασικών αρχών, των θεωρητικών θεμελίων και της μεθοδολογίας της Συνθετικής Ψυχοθεραπείας,
- εξοικείωση με κύριες ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις, όπως η ψυχοδυναμική, η ανθρωπιστική και προσωποκεντρική, η γνωσιακή-συμπεριφορική, η υπαρξιακή, η συστημική και η Συναλλακτική Ανάλυση,
- συγκριτική μελέτη διαφορετικών μοντέλων και ανάπτυξη κριτικής σκέψης γύρω από τη θεωρία, τη φιλοσοφία και την εφαρμογή της Ψυχοθεραπείας,
- κατανόηση της θεραπευτικής διαδικασίας, των σταδίων της και των διαφορετικών πλαισίων εργασίας, όπως η ατομική, η ομαδική, η οικογενειακή και η θεραπεία ζεύγους,
- βιωματική εξάσκηση σε βασικές δεξιότητες επικοινωνίας, θεραπευτικής παρουσίας και συνθετικής κατανόησης,
- εισαγωγική προσέγγιση ειδικότερων θεματικών, όπως η συμβουλευτική γονέων, οι σχέσεις, οι εξαρτήσεις και οι μεταβάσεις της προσωπικής και επαγγελματικής ζωής,
- καλλιέργεια της αυτοπαρατήρησης, του αναστοχασμού και της επίγνωσης του τρόπου με τον οποίο ο επαγγελματίας χρησιμοποιεί τον εαυτό του στη θεραπευτική σχέση.
Η ενασχόληση με εξειδικευμένα πεδία ή συγκεκριμένους πληθυσμούς δεν υποκαθιστά την αντίστοιχη ειδική επιμόρφωση και εποπτεία που μπορεί να απαιτούνται για την υπεύθυνη επαγγελματική εφαρμογή.
Προϋποθέσεις συμμετοχής
Το πρόγραμμα απευθύνεται κατά προτεραιότητα σε τελειόφοιτους και αποφοίτους:
- Ψυχολογίας,
- Κοινωνικής Εργασίας,
- Ιατρικής, ιδίως με ειδίκευση στην Ψυχιατρική, την Παιδοψυχιατρική ή τη Νευρολογία,
- Νοσηλευτικής,
- άλλων συναφών κοινωνικών επιστημών ή επιστημών υγείας.
Αίτηση μπορούν επίσης να υποβάλουν:
- απόφοιτοι άλλων πανεπιστημιακών ή κολεγιακών κατευθύνσεων που φοιτούν ή έχουν ολοκληρώσει μεταπτυχιακό πρόγραμμα στην Ψυχολογία, την Κλινική Ψυχολογία ή τη Συμβουλευτική Ψυχολογία,
- απόφοιτοι άλλων πεδίων με τεκμηριωμένη επιμόρφωση τουλάχιστον δύο εκπαιδευτικών κύκλων στη Συμβουλευτική,
- υποψήφιοι από ανθρωπιστικές ή άλλες επιστήμες, των οποίων η αίτηση εξετάζεται εξατομικευμένα βάσει σπουδών, επιμόρφωσης και επαγγελματικής εμπειρίας.
Η κάλυψη των τυπικών προϋποθέσεων επιτρέπει την υποβολή αίτησης, αλλά δεν συνεπάγεται αυτόματη αποδοχή στο πρόγραμμα.
Διαδικασία επιλογής
Η επιλογή πραγματοποιείται μέσα από:
- αξιολόγηση του βιογραφικού σημειώματος και των δικαιολογητικών,
- ατομική συνέντευξη,
- συνεκτίμηση προηγούμενης επιμόρφωσης και επαγγελματικής εμπειρίας,
- συνεκτίμηση εμπειρίας σε πλαίσια ψυχικής ή ψυχοκοινωνικής φροντίδας, εφόσον υπάρχει,
- διερεύνηση των κινήτρων, του ενδιαφέροντος για τη Συνθετική Ψυχοθεραπεία και της δυνατότητας δέσμευσης στις απαιτήσεις του προγράμματος,
- εκτίμηση της αναστοχαστικής ικανότητας και της επίγνωσης των επαγγελματικών ορίων.
Η προηγούμενη προσωπική θεραπεία ή εποπτεία μπορεί να συνεκτιμηθεί χωρίς να ζητείται η αποκάλυψη ευαίσθητου ή εμπιστευτικού θεραπευτικού περιεχομένου.
Ενημέρωση υποψηφίων
Για τη λήψη ενημερωτικού υλικού και την εκδήλωση ενδιαφέροντος, οι υποψήφιοι μπορούν να συμπληρώσουν την ηλεκτρονική φόρμα.
Ο αναλυτικός οδηγός του προγράμματος, οι προϋποθέσεις ολοκλήρωσης, οι οικονομικοί όροι και οι σχετικές πολιτικές γνωστοποιούνται στους υποψηφίους που γίνονται δεκτοί πριν από την οριστικοποίηση της εγγραφής τους.
Εκπαιδευτική μεθοδολογία
Οι εκπαιδευτικές ενότητες έχουν σχεδιαστεί με σαφήνεια και οργανώνονται σταδιακά, ώστε να υποστηρίζουν εκπαιδευόμενους με διαφορετικό επίπεδο γνώσεων και εμπειρίας.
Η επιμόρφωση υλοποιείται από εξειδικευμένους επαγγελματίες, με μεθόδους εκπαίδευσης ενηλίκων που ενισχύουν την ενεργή συμμετοχή, τη βιωματική μάθηση και τη σύνδεση της θεωρίας με την εφαρμογή.
Το πρόγραμμα προσφέρεται σε υβριδική μορφή, συνδυάζοντας την εξ αποστάσεως παρακολούθηση με προγραμματισμένες δια ζώσης εκπαιδευτικές συναντήσεις.
Εκπαιδευτικές απαιτήσεις ολοκλήρωσης
Για την επιτυχή ολοκλήρωση του προγράμματος στη Συνθετική Ψυχοθεραπεία, οι εκπαιδευόμενοι καλούνται να ανταποκριθούν στις ακόλουθες εκπαιδευτικές υποχρεώσεις:
- Συστηματική παρακολούθηση των εισηγήσεων, των βιωματικών εργαστηρίων και των υπόλοιπων εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων.
- Εκπόνηση γραπτών εργασιών σχετικών με τις θεματικές ενότητες του προγράμματος.
- Τήρηση ημερολογίου μάθησης και αναστοχασμού, στο οποίο καταγράφεται η εξέλιξη της εκπαιδευτικής εμπειρίας.
- Επιτυχής συμμετοχή στις προβλεπόμενες διαδικασίες αξιολόγησης κάθε θεματικής ενότητας.
- Εκπόνηση και επιτυχής παρουσίαση τελικής συνθετικής εργασίας.
Οι παραπάνω απαιτήσεις αφορούν το εκπαιδευτικό και αξιολογικό μέρος του προγράμματος. Η προσωπική θεραπεία, η εποπτεία και η εποπτευόμενη επαγγελματική εμπειρία αποτελούν διακριτές προϋποθέσεις ολοκλήρωσης και περιγράφονται αναλυτικά στον οδηγό του προγράμματος.
Μετά την ολοκλήρωση του συνόλου των προβλεπόμενων υποχρεώσεων, το E.I.C.P. χορηγεί Βεβαίωση Ολοκλήρωσης Επαγγελματικού Προγράμματος Επιμόρφωσης στη Συνθετική Ψυχοθεραπεία και το αντίστοιχο πιστοποιητικό CPD.
Διάρκεια Επαγγελματικής Επιμόρφωσης
Το πρόγραμμα στη Συνθετική Ψυχοθεραπεία αναπτύσσεται σε τέσσερις ή πέντε (αναλόγως) διαδοχικούς εκπαιδευτικούς κύκλους. Κάθε κύκλος περιλαμβάνει θεωρητική μελέτη, βιωματικά εργαστήρια, εκπαιδευτικές δραστηριότητες, γραπτές εργασίες και διαδικασίες αξιολόγησης.
Η ολοκλήρωση του εκπαιδευτικού μέρους διαφοροποιείται από την εκπλήρωση των πρόσθετων απαιτήσεων προσωπικής θεραπείας, εποπτείας και εποπτευόμενης επαγγελματικής εμπειρίας. Εφόσον οι απαιτήσεις αυτές δεν έχουν συμπληρωθεί μέσα στους τέσσερις κύκλους, η ολοκλήρωσή τους μπορεί να συνεχιστεί σύμφωνα με τους όρους και τα χρονικά όρια που προβλέπει ο οδηγός του προγράμματος.
Η παρακολούθηση προσφέρεται σε υβριδική μορφή, συνδυάζοντας σύγχρονη εξ αποστάσεως εκπαίδευση με προγραμματισμένες δια ζώσης εκπαιδευτικές συναντήσεις.
ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Πρώτος Εκπαιδευτικός Κύκλος
Κατά τον πρώτο εκπαιδευτικό κύκλο, οι εκπαιδευόμενοι εισάγονται στις βασικές αρχές και στους κυριότερους δρόμους της Συνθετικής Ψυχοθεραπείας:
- τεχνικός εκλεκτισμός,
- αφομοιωτική σύνθεση,
- θεωρητική ενοποίηση,
- μοντέλο των κοινών θεραπευτικών παραγόντων,
- σχεσιακή και διαπροσωπική διάσταση της ψυχοθεραπείας.
Παράλληλα, μελετούν το έργο σημαντικών θεωρητικών και ερευνητών του συνθετικού πεδίου, όπως οι A. Lazarus, Beutler, Consoli, Lane, Beitman, Miller, Duncan, Hubble, Freeman, Dolan, Gilbert και Evans.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάπτυξη βασικών ψυχοθεραπευτικών δεξιοτήτων, στη δημιουργία και διατήρηση της θεραπευτικής σχέσης, στην ενεργητική ακρόαση, στην ενσυναίσθηση, στη διατύπωση του θεραπευτικού αιτήματος και στην αναστοχαστική κατανόηση της κλινικής εμπειρίας.
Δεύτερος Εκπαιδευτικός Κύκλος
Ο δεύτερος εκπαιδευτικός κύκλος επικεντρώνεται στην ψυχοθεραπευτική αξιολόγηση και στη θεωρητική και βιωματική κατανόηση βασικών ανθρωπιστικών και σχεσιακών προσεγγίσεων, όπως:
- η Προσωποκεντρική Θεραπεία,
- η Θεραπεία Gestalt,
- η Συναλλακτική Ανάλυση.
Παράλληλα, εξετάζεται η συμβολή των νευροεπιστημών στην κατανόηση της ψυχικής λειτουργίας και της ψυχοθεραπευτικής διαδικασίας, με σαφή διάκριση ανάμεσα στα ερευνητικά δεδομένα και στις κλινικές τους εφαρμογές.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται:
- στην αρχική συνέντευξη και στη διερεύνηση του αιτήματος,
- στη λήψη ψυχοκοινωνικού ιστορικού,
- στη θεραπευτική σχέση και στη θεραπευτική συμμαχία,
- στη διαμόρφωση θεραπευτικού σχεδιασμού,
- στην αξιολόγηση αναγκών, ορίων και παραγόντων κινδύνου,
- στις αρχές παραπομπής και διεπιστημονικής συνεργασίας,
- στην κριτική μελέτη της έρευνας για τη Συνθετική Ψυχοθεραπεία και τους κοινούς θεραπευτικούς παράγοντες.
Η εκπαίδευση συνδέει τη θεωρητική γνώση με βιωματικές ασκήσεις, μελέτες περίπτωσης και αναστοχασμό πάνω στη θεραπευτική πρακτική.
Τρίτος Εκπαιδευτικός Κύκλος
Ο τρίτος εκπαιδευτικός κύκλος σηματοδοτεί την έναρξη της συστηματικότερης κλινικής εφαρμογής του προγράμματος. Οι εκπαιδευόμενοι μελετούν βασικές αρχές ψυχοπαθολογίας και συνθετικής διατύπωσης, με αναφορά σε κλινικές εκδηλώσεις όπως:
- αγχώδεις διαταραχές,
- διαταραχές διάθεσης,
- δυσκολίες στη σεξουαλική λειτουργία,
- διαταραχές που σχετίζονται με τη χρήση ουσιών,
- διατροφικές διαταραχές.
Η έμφαση δίνεται στην κατανόηση της κλινικής εικόνας, στην αξιολόγηση των αναγκών και των παραγόντων κινδύνου, στη συνθετική διατύπωση, στον θεραπευτικό σχεδιασμό και στην έγκαιρη παραπομπή ή διεπιστημονική συνεργασία, όπου αυτή απαιτείται.
Ο κύκλος περιλαμβάνει επίσης εκπαίδευση:
- στις βασικές αρχές και τεχνικές της Γνωσιακής–Συμπεριφορικής Θεραπείας,
- σε σύγχρονες εξελίξεις του γνωσιακού–συμπεριφορικού πεδίου,
- στη Θεραπεία Σχημάτων, ως συνθετικό μοντέλο με γνωσιακές, βιωματικές και σχεσιακές επιρροές,
- στις βασικές έννοιες της Συστημικής και Οικογενειακής Θεραπείας.
Η θεωρητική γνώση συνδέεται με μελέτες περίπτωσης, ασκήσεις κλινικής διατύπωσης και εποπτευόμενο αναστοχασμό. Η ενότητα δεν συνεπάγεται αυτοτελή εξειδίκευση σε κάθε διαταραχή ή θεραπευτικό μοντέλο· η εφαρμογή τους προϋποθέτει επαρκή εκπαίδευση, εποπτεία και εργασία εντός των ορίων της επαγγελματικής ιδιότητας κάθε συμμετέχοντος.
Τέταρτος Εκπαιδευτικός Κύκλος
Ο τέταρτος και τελευταίος εκπαιδευτικός κύκλος εστιάζει στη σύνδεση της Συνθετικής με την Ψυχοδυναμική Ψυχοθεραπεία, με ιδιαίτερη αναφορά στη θεωρία του δεσμού, στη σχεσιακή ψυχοδυναμική σκέψη και στη σημασία της θεραπευτικής σχέσης.
Παράλληλα, οι εκπαιδευόμενοι εισάγονται στην αναπτυξιακή ψυχοπαθολογία παιδιών και εφήβων, στην αναγνώριση βασικών κλινικών ενδείξεων, στις αρχές αξιολόγησης και παραπομπής, καθώς και στη συνεργασία με την οικογένεια και άλλους επαγγελματίες.
Ο κύκλος ολοκληρώνεται με την εκπόνηση και παρουσίαση της τελικής συνθετικής εργασίας, μέσα από την οποία οι εκπαιδευόμενοι συνδέουν τη θεωρητική γνώση με τον κλινικό αναστοχασμό.
Η συγκεκριμένη θεματική ενότητα δεν υποκαθιστά την αυτοτελή, εξειδικευμένη εκπαίδευση που απαιτείται για την παροχή ψυχοθεραπευτικών υπηρεσιών σε παιδιά και εφήβους.
Βιωματικά Εργαστήρια
Τα βιωματικά εργαστήρια αποτελούν διακριτό μέρος του προγράμματος και έχουν σχεδιαστεί ώστε να υποστηρίζουν την ουσιαστικότερη κατανόηση σύνθετων κλινικών θεμάτων και θεραπευτικών διαδικασιών.
Ενδεικτικά, η θεματολογία περιλαμβάνει:
- μετατραυματικό στρες και σύνθετο τραύμα (PTSD και CPTSD),
- τραυματοενημερωμένη θεραπευτική προσέγγιση,
- εφαρμογές του Mindfulness στην ψυχοθεραπεία,
- βασικές αρχές ομαδικής ψυχοθεραπείας και δυναμικής των ομάδων,
- χρήση τεχνών και δημιουργικών μέσων στη θεραπευτική διαδικασία,
- κατασκευή και κλινική αξιοποίηση του γενεογράμματος.
Μέσα από ασκήσεις, προσομοιώσεις, μελέτες περίπτωσης και ομαδικό αναστοχασμό, οι εκπαιδευόμενοι συνδέουν τη θεωρία με την εφαρμογή και διερευνούν τα όρια, τις δυνατότητες και τις δεοντολογικές προϋποθέσεις κάθε παρέμβασης.
Τα εργαστήρια έχουν επιμορφωτικό χαρακτήρα και δεν συνιστούν αυτοτελή πιστοποίηση σε επιμέρους εξειδικευμένες θεραπευτικές μεθόδους.
Προσωπική Ψυχοθεραπεία
Η ολοκλήρωση 280 ωρών ατομικής προσωπικής ψυχοθεραπείας αποτελεί διακριτή προϋπόθεση ολοκλήρωσης του προγράμματος. Η προσωπική θεραπεία συνιστά διαδικασία αυτογνωσίας και επαγγελματικής ωρίμανσης, ενισχύοντας την κατανόηση των προσωπικών και σχεσιακών διεργασιών που μπορεί να επηρεάζουν την ψυχοθεραπευτική εργασία.
Οι εκπαιδευόμενοι που δεν βρίσκονται ήδη σε προσωπική θεραπεία καλούνται να την ξεκινήσουν το συντομότερο δυνατό μετά την ένταξή τους στο πρόγραμμα. Μπορούν να επιλέξουν ελεύθερα τον θεραπευτή τους ή, εφόσον το επιθυμούν, να ζητήσουν κατάλογο κατάλληλα καταρτισμένων επαγγελματιών από το E.I.C.P.
Ο θεραπευτής πρέπει να έχει ολοκληρώσει μακρόχρονη εκπαίδευση στη Συνθετική Ψυχοθεραπεία Ενηλίκων, να διαθέτει επαρκή επαγγελματική εμπειρία και να δεσμεύεται από αναγνωρισμένο κώδικα δεοντολογίας. Δεν μπορεί να έχει ταυτόχρονα άμεσο ρόλο στην αξιολόγηση του συγκεκριμένου εκπαιδευομένου.
Εκπαιδευόμενοι που έχουν ήδη ξεκινήσει ατομική ψυχοθεραπεία μπορούν να συνεχίσουν με τον ίδιο θεραπευτή, εφόσον πληρούνται τα παραπάνω κριτήρια. Ώρες προσωπικής θεραπείας που πραγματοποιήθηκαν έως και δύο κύκλους πριν από την έναρξη του προγράμματος μπορούν να εξεταστούν για αναγνώριση, κατόπιν υποβολής σχετικής βεβαίωσης και αξιολόγησης της συνάφειας και της διάρκειάς τους. Η θεραπεία αναμένεται να συνεχίζεται κατά το μεγαλύτερο μέρος της επιμόρφωσης και της εποπτευόμενης επαγγελματικής εμπειρίας.
Τα βιωματικά εργαστήρια προσωπικής ανάπτυξης λειτουργούν συμπληρωματικά και δεν υποκαθιστούν τις απαιτούμενες ώρες ατομικής ψυχοθεραπείας.
Το κόστος, η συχνότητα και οι πρακτικοί όροι των συνεδριών συμφωνούνται απευθείας μεταξύ του εκπαιδευομένου και του θεραπευτή. Το περιεχόμενο της θεραπείας παραμένει απολύτως εμπιστευτικό. Για την πιστοποίηση της σχετικής υποχρέωσης, το E.I.C.P. λαμβάνει μόνο βεβαίωση πραγματοποίησης και αριθμού ωρών, χωρίς πληροφορίες για το περιεχόμενο ή την πορεία της θεραπείας.
Εποπτευόμενη Επαγγελματική Εμπειρία
Η συμπλήρωση 380 ωρών εποπτευόμενης επαγγελματικής εμπειρίας αποτελεί διακριτή προϋπόθεση ολοκλήρωσης του προγράμματος και δεν ταυτίζεται με το εκπαιδευτικό ή αξιολογικό του μέρος.
Η εμπειρία μπορεί να πραγματοποιείται:
- μέσω εθελοντικής ή επαγγελματικής απασχόλησης σε ψυχοκοινωνικές δομές και υπηρεσίες ψυχικής υγείας,
- σε συνεργαζόμενους κοινωνικούς ή υγειονομικούς φορείς,
- σε κατάλληλα οργανωμένες υπηρεσίες υποστήριξης του E.I.C.P.,
- μέσω παρατήρησης, συντονισμού ή συντονισμένης συμμετοχής σε ατομικές και ομαδικές παρεμβάσεις,
- μέσω εποπτευόμενης εργασίας με ωφελούμενους, όταν αυτό επιτρέπεται από την επαγγελματική ιδιότητα, την κατάρτιση και το ισχύον θεσμικό πλαίσιο.
Για κάθε τέσσερις ώρες άμεσης εφαρμοσμένης εργασίας απαιτείται τουλάχιστον μία ώρα εποπτείας από κατάλληλα εκπαιδευμένο και εγκεκριμένο επόπτη. Με βάση αυτή την αναλογία, η ολοκλήρωση 380 ωρών προϋποθέτει τουλάχιστον 95 ώρες εποπτείας.
Η επιλογή του πλαισίου και η κατανομή των δραστηριοτήτων συμφωνούνται εκ των προτέρων με τον υπεύθυνο του προγράμματος, βάσει του εκπαιδευτικού υπόβαθρου, της επαγγελματικής ιδιότητας και του επιπέδου ετοιμότητας κάθε εκπαιδευομένου.
Η αναζήτηση και εξασφάλιση κατάλληλης θέσης αποτελεί ευθύνη του εκπαιδευομένου. Το E.I.C.P. μπορεί να προτείνει συνεργαζόμενους φορείς ή διαθέσιμα πλαίσια, χωρίς να εγγυάται την τοποθέτηση. Πριν από την έναρξη απαιτείται έγκριση του πλαισίου, του ρόλου, των καθηκόντων και του τρόπου εποπτείας.
Οι εκπαιδευόμενοι δεν αναλαμβάνουν καθήκοντα που υπερβαίνουν την κατάρτιση, την εμπειρία ή τα νόμιμα όρια της επαγγελματικής τους ιδιότητας.
Κριτήρια Επιλογής και Ετοιμότητας
Η επιλογή των υποψηφίων βασίζεται στο εκπαιδευτικό και επαγγελματικό τους υπόβαθρο, στην προηγούμενη εμπειρία, στο επιστημονικό ενδιαφέρον για την ψυχοθεραπεία και στην ετοιμότητά τους να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του προγράμματος.
Κατά τη διαδικασία αξιολόγησης συνεκτιμώνται:
- η προσωπική ακεραιότητα και η υπευθυνότητα,
- η συναισθηματική και επαγγελματική ωριμότητα,
- το σταθερό ενδιαφέρον για την ανθρώπινη εμπειρία και την ψυχική ανάπτυξη,
- η ικανότητα αναστοχασμού και ψυχολογικής κατανόησης,
- η ενεργητική ακρόαση και η επικοινωνία με ενσυναίσθηση,
- η δυνατότητα προσέγγισης του άλλου χωρίς επικριτική διάθεση,
- ο σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην υποκειμενικότητα,
- η ανεκτικότητα απέναντι στην πολυπλοκότητα, την αμφισημία και την αβεβαιότητα,
- η δυνατότητα αναγνώρισης προσωπικών ορίων και αξιοποίησης της ανατροφοδότησης.
Τα παραπάνω δεν θεωρούνται παγιωμένα χαρακτηριστικά προσωπικότητας. Η επιμόρφωση, η προσωπική θεραπεία, η εποπτεία και ο αναστοχασμός υποστηρίζουν τη σταδιακή ανάπτυξη και ενσωμάτωσή τους στην επαγγελματική ταυτότητα.
Η συνέντευξη ένταξης έχει εκπαιδευτικό και αξιολογικό χαρακτήρα· δεν αποτελεί διαδικασία ψυχολογικής ή ψυχιατρικής διάγνωσης. Η επιλογή πραγματοποιείται βάσει σαφών κριτηρίων, με σεβασμό στην αρχή των ίσων ευκαιριών και της μη διάκρισης.
Ολοκλήρωση και πιστοποίηση CPD
Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση των προβλεπόμενων εκπαιδευτικών κύκλων και του συνόλου των απαιτήσεων του προγράμματος, το E.I.C.P. χορηγεί:
Βεβαίωση Ολοκλήρωσης Επαγγελματικής Επιμόρφωσης στη Συνθετική Ψυχοθεραπεία,
επίσημο πιστοποιητικό Συνεχιζόμενης Επαγγελματικής Ανάπτυξης – Continuing Professional Development (CPD).
Τα παραπάνω έγγραφα πιστοποιούν την ολοκλήρωση της επιμόρφωσης και τις αντίστοιχες ώρες CPD. Δεν αποτελούν ακαδημαϊκό τίτλο, κρατικά αναγνωρισμένο επαγγελματικό προσόν ή αυτοτελή άδεια άσκησης επαγγέλματος.
Επαγγελματικές συμμετοχές
Το E.I.C.P. είναι πιστοποιημένος πάροχος του CPD Standards Office, με αριθμό παρόχου 50990.
Παράλληλα:
αποτελεί Πρόσεδρο Μέλος της Εθνικής Εταιρείας Ψυχοθεραπείας Ελλάδος (ΕΕΨΕ), η οποία εκπροσωπεί στην Ελλάδα την European Association for Psychotherapy (EAP),
αποτελεί Οργανωτικό Μέλος της British Association for Counselling and Psychotherapy (BACP),
συμμετέχει στην Ελληνική Εταιρεία Συμβουλευτικής,
συμμετέχει στην European Association of Psychodynamic Psychotherapy.
Οι παραπάνω ιδιότητες αφορούν τη θεσμική και επαγγελματική συμμετοχή του E.I.C.P. στους αντίστοιχους φορείς. Δεν σημαίνουν ότι κάθε πρόγραμμα είναι αυτομάτως διαπιστευμένο από όλους τους οργανισμούς ούτε ότι οι απόφοιτοι εγγράφονται αυτόματα στα μητρώα τους, αν δεν πληρούν όλες τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Εγγραφή αποφοίτων σε επαγγελματικούς φορείς
Μετά την ολοκλήρωση της επιμόρφωσής τους, οι απόφοιτοι μπορούν να υποβάλουν ατομική αίτηση εγγραφής σε ελληνικούς ή διεθνείς επαγγελματικούς φορείς.
Κάθε αίτηση εξετάζεται αυτοτελώς, με βάση:
τις προηγούμενες σπουδές του υποψηφίου,
τη συνολική διάρκεια και τη μορφή της επιμόρφωσης,
τις ώρες θεωρητικής και βιωματικής παρακολούθησης,
την εποπτευόμενη επαγγελματική εμπειρία,
την προσωπική θεραπεία και την εποπτεία,
τα εκάστοτε κριτήρια του αντίστοιχου οργανισμού.
Το E.I.C.P. μπορεί να παρέχει τα απαραίτητα έγγραφα τεκμηρίωσης της επιμόρφωσης, δεν μπορεί όμως να εγγυηθεί την αποδοχή μιας ατομικής αίτησης από τρίτο φορέα.
Επαγγελματική αξιοποίηση
Η δυνατότητα επαγγελματικής αξιοποίησης της επιμόρφωσης εξαρτάται από τις προηγούμενες σπουδές, το βασικό επάγγελμα, την ύπαρξη άδειας άσκησης όπου αυτή απαιτείται και το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο.
Η ολοκλήρωση του προγράμματος δεν αντικαθιστά την άδεια άσκησης νομοθετικά ρυθμιζόμενων επαγγελμάτων, όπως του ψυχολόγου, του ιατρού ή του κοινωνικού λειτουργού.
Η δήλωση Κωδικού Αριθμού Δραστηριότητας αποτελεί φορολογική διαδικασία. Δεν απονέμει από μόνη της επαγγελματικό δικαίωμα, δεν συνιστά άδεια άσκησης επαγγέλματος και δεν πιστοποιεί επαγγελματική επάρκεια. Πριν από οποιαδήποτε έναρξη δραστηριότητας, οι απόφοιτοι οφείλουν να συμβουλεύονται τις αρμόδιες αρχές και εξειδικευμένο λογιστικό ή νομικό σύμβουλο.
Επαγγελματική δραστηριότητα στο εξωτερικό
Το κανονιστικό πλαίσιο της ψυχοθεραπείας διαφέρει ανάλογα με τη χώρα. Η πιστοποίηση CPD ή η συμμετοχή σε έναν ευρωπαϊκό ή διεθνή επαγγελματικό φορέα δεν παρέχει αυτομάτως δικαίωμα άσκησης επαγγέλματος σε άλλο κράτος.
Όσοι ενδιαφέρονται να δραστηριοποιηθούν εκτός Ελλάδας οφείλουν να ενημερώνονται εγκαίρως από τις αρμόδιες αρχές της χώρας υποδοχής σχετικά με:
την αναγνώριση των βασικών τους σπουδών,
τις απαιτούμενες άδειες ή εγγραφές,
τη χρήση του επαγγελματικού τίτλου,
τις απαιτήσεις εποπτευόμενης εμπειρίας,
τις γλωσσικές και ασφαλιστικές προϋποθέσεις.
Η τελική απόφαση για την αναγνώριση προσόντων και την άσκηση επαγγελματικής δραστηριότητας ανήκει αποκλειστικά στις αρμόδιες αρχές και στους επαγγελματικούς φορείς κάθε χώρας.
Δίδακτρα και οικονομικές διευκολύνσεις
Η καταβολή των διδάκτρων περιλαμβάνει προκαταβολή 20% και εξόφληση του υπολοίπου σε μηνιαίες δόσεις, με σκοπό τη διευκόλυνση των εκπαιδευομένων. Το ύψος των διδάκτρων παραμένει σταθερό καθ’ όλη τη διάρκεια των προβλεπόμενων εκπαιδευτικών κύκλων.
Εκπτώσεις διδάκτρων
Το E.I.C.P. παρέχει:
- έκπτωση 10% για εγγραφές που πραγματοποιούνται κατά την εκάστοτε ανακοινωμένη περίοδο έγκαιρης εγγραφής – early bird,
- έκπτωση 10% σε περίπτωση εφάπαξ καταβολής των διδάκτρων,
- ειδική έκπτωση σε όσους παρακολουθούν ταυτόχρονα περισσότερα από ένα προγράμματα.
Μερικές υποτροφίες
Στο πλαίσιο της πολιτικής οικονομικής υποστήριξης, προβλέπονται:
- μερική υποτροφία 5% για αποφοίτους προγραμμάτων του E.I.C.P.,
- μερική υποτροφία 5% για αποφοίτους του Τμήματος Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης,
- μερική υποτροφία 12% για κατόχους μεταπτυχιακού ή διδακτορικού τίτλου στην Κλινική ή στη Συμβουλευτική Ψυχολογία από αναγνωρισμένο πανεπιστημιακό ίδρυμα της Ελλάδας ή του εξωτερικού,
- μερική υποτροφία αριστείας 10% για αποφοίτους με τελικό βαθμό τουλάχιστον 8,8/10 ή 3,8/4,0 ή με χαρακτηρισμό High Distinction ή First Class.
Οι μερικές υποτροφίες ενεργοποιούνται εφόσον ο αντίστοιχος εκπαιδευτικός κύκλος συγκεντρώσει τουλάχιστον 15 συμμετέχοντες. Η διαθεσιμότητα, οι προϋποθέσεις, τα απαιτούμενα δικαιολογητικά και η δυνατότητα συνδυασμού οικονομικών διευκολύνσεων γνωστοποιούνται πριν από την οριστικοποίηση της εγγραφής.


